Yazılı Medyada Hukuki ve Cezai Sorumluluk Kimdedir? - Medya Hukuku

Yazılı Medyada Hukuki ve Cezai Sorumluluk Kimdedir?

Kategori: Makaleler | Okunma: 17829

Yazılı medyada sorumluluk hukuki ve cezai olmak üzere iki farklı açıdan düzenlenmiştir. Hukuki sorumluluk, gazete veya dergi içeriğinden doğan tazminat sorumluluğu başta olmak üzere özel hukuka ait yaptırım sorumluluğunu ifade eder. Daha açık olarak ifade etmek gerekirse hukuki sorumluluk ile kastedilen hukuk davaları sorumluluğudur.

Basın K. m.16’ya göre Basılmış eserler yoluyla işlenen fiillerden doğan maddi ve manevi zararlardan dolayı süreli yayınlarda, eser sahibi ile yayın sahibi ve varsa temsilcisi, süresiz yayınlarda ise eser sahibi ile yayımcı, yayımcının belli olmaması halinde ise basımcı müştereken ve müteselsilen sorumludur”. Buna göre gazete ve dergilerde yayınlanan eser içeriklerinden dolayı maddi ve manevi bir zarar iddiası ile dava açılınca bunun muhatabı eser sahibi ve yayın sahibidir. Eser sahibi ile kanunun kastettiği o yazı içeriğinin (makale, haber vs.) üreticisidir. Bunun yanında o gazete veya derginin yayın sahibi de müteselsilen sorumludur. Müteselsilen sorumluluk birlikte yan yana sorumluluk anlamındadır. Buna göre yayın içeriğinden dolayı maddi veya manevi zarara uğrayan kimse isterse bunlardan birine dava açabileceği gibi isterse her ikisine de dava açabilir. Bunların her biri zararın tamamından sorumludur. Bu kural, süreli veya süreli olmayan yayınlarda yayın sahibi, marka veya lisans sahibi, kiralayan, işleten veya herhangi bir sıfatla yayımlayan, yayımcı gibi hareket eden gerçek veya tüzel kişiler hakkında da uygulanır. Tüzel kişi şirketse, anonim şirketlerde yönetim kurulu başkanı, diğer şirketlerde en üst yönetici, şirket ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Zararı doğuran fiilin işlenmesinden sonra yayının el değiştirmesi halinde kanun sorumluluğu hem eski yayın sahibine hem de yeni yayın sahibine vermiştir. Buna göre zararı doğuran fiilin işlenmesinden sonra yayının el değiştirmesi veya devri ya da bu yayının sahibi olan gerçek veya tüzel kişinin herhangi bir surette değişmesi halinde yayını devralan kimse de bu fiil nedeniyle hükmedilecek tazminattan eski yayın sahibi ve sorumlu yazı işleri müdürü ile birlikte sorumludur. Yayının yeni sahibi bir tüzel kişi ise, eğer şirket anonim şirket ise yönetim kurulu başkanı, diğer tür bir şirket ise üst yönetici maddi ve manevi zarardan dolayı sorumlu olacaktır.

Yazılı medyada cezai sorumluluk ile ise gerçekleştirilen bir eylemden dolayı kimlerin hakkında ceza yaptırımı (hapis veya adli para cezası) uygulanacağı meselesi ifade olunur.

Basın hukukunda cezai sorumluluk açısından kural, süreli yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibinin sorumlu olmasıdır. Eser sahibi o haberi yapan muhabir ya da o makaleyi yazan köşe yazarı yani suç konusu yazıyı hazırlayan kimsedir. Eğer eser sahibi belirli ise kural olarak o eser içeriğinden dolayı yalnızca kendisi cezai olarak sorumlu olabilecektir. Bu halde bu eser içeriğinden dolayı bir başkası sorumlu olmayacaktır. Ancak kanun üç hal için sorumlu müdür ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkiliyi cezai açıdan sorumlu tutmaktadır. Buna göre şu hallerde sorumlu müdür ve (yayın yönetmeni, genel yayın yönetmeni, editör, basın danışmanı gibi) sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili sorumlu olur:

  1. Süreli yayınlarda eser sahibinin belli olmaması yani eser sahibinin kim olduğunun anlaşılmasının mümkün olmaması halinde.
  2. Yayım sırasında ceza ehliyetine sahip bulunmaması yani kişinin yaş, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik gibi ceza kanununda cezai ehliyeti kaldıran sebeplerden dolayı ceza ehliyetine sahip olmaması halinde.
  3. Yurt dışında bulunması nedeniyle Türkiye’de yargılanamaması veya
  4. Verilecek cezanın eser sahibinin diğer bir suçtan dolayı kesin hükümle mahkum olduğu cezaya etki etmemesi

Bu hallerde o gazete veya derginin sorumlu yazı işleri müdürü de yazı içeriğinden dolayı cezai anlamda sorumlu olacaktır. Dikkat edilirse burada sorumlu müdür kendi kusurlu eyleminden söz gelimi “sahibi belli olmayan ya da cezai ehliyete sahip olan eseri yayınlamaktan” dolayı değil o eserin içeriğindeki suçtan (mesela iftira suçundan) dolayı cezalandırılacaktır.

Ancak kanun bu kurala bir istisna da getirmiştir. Buna göre söz konusu eserin sorumlu müdürün ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkilinin karşı çıkmasına rağmen yayımlanması halinde, bundan doğan sorumluluk yayımlatana aittir.